سخنرانی دكتر احمد ا قتداري در روستای گردشگری کریشکی
بهتر آن باشد سر دلبران گفته آيد از زبان ديگران
دانشجويان و اساتيد محترم بسيار شادمانم كه پس از 60 سال دوري به اين شهر آمدهام و چه مهمي در پيش داشتم كه به بيرم آمدم.
اينجانب هيچ تخصصي در مورد نفت، آمار انفورماتيك، اقتصاد، كشاورزي، ارتباطات و ... نداريم و اگر اطلاعي دارم از علوم انساني، تاريخ، جغرافياي تاريخي، زبانشناسي و ... در مورد خليج فارس، خوزستان، بوشهر و ... كه ناگزير با فرهنگ ما در بوم ايران ما بوده است.
بايد بر خود ببالم كه اولين چاپ كتاب لارستان و فرهنگ كهن لارستان در 2 مجلد جداگانه و 1 مجلد 52 سال پيش در سال 1334 شمسي در تهران چاپ شده و هم امروز كتب درسي و مطالعاتي در قالب دانشگاههاي معتبر جهان و مورد استفاده دانشجويان دوره فوق ليسانس و دكتري است.
بيرم گوشهاي كوچك از لارستان بزرگ است. چندسال پيش در مجله ميراث مكتوب آينه ميراث وابسته به وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامي مقالتي در خصوص به چاض رسيده بود.
طي مراجعاتي كه به دانشگاه شده بود گفته شده بود كه كتابي درسي و چندسال پيش به دستور احمد ا تداري تيراژ و نسخهبرداري شده و بهاي فتوكپي آن پرداخته شده و شايد در كتابخانه دانشگاه باشد. من به ناچار خواهش خيرخواهانه آقاي زندوي را پذيرفته و با پرداخت هزينه بليط به لوسآنجلس آمريكا توسط سيد محمود و سيدحسن زندوي به آمريكا رفتم. و چون كتابخانه قديمي ucls به 15 كتابخانه جديد دانشگاهي تقسيم شده بود بعد از يك هفته تلاش دوستان دانشگاهي و پسرم كه مقيم آمريكا بود و مكاتبه اينترنتي با دانشگاههاي لندن و تاشكند و صوفيه و زاهديه دمشق و مونيخ توانستم جاي كتابخانهاي كه مرصادالطبا در مخزن آن كتابخانه در ucls نگهداري ميشود، بيابم. ميراث كهنه و قديمي را با پرداخت گزاف جديد گرفتم و به ايران آوردم و به سردار سيدحسن زندوي تحويل دادم به علت كهنگي اوراق و دستنويس بودن آنها و چون تنها نسخه منحصر به فرد بود و 1000 صفحه پزشكي معتبر داشت دانشگاه حاضر نبود فتوكپي از آن تهيه كند چون بيم آن را داشت كه اوراق كهنه در برابر اشعه مقاومت نداشته و ضايع گردند.
آقاي زندوي تمام 667 صفحه كتاب را به آقاي احمد دلير بيرمي براي پاكسازي و اسكن كلمات و لغات كه در متن كتاب سياه شده بود سپرد و اكنون 2 سال يا بيشتر است كه آقاي دلير مشغول دوبارهخواني آن به وسيله چند طبيب گياهشناسي استاد دانشگاه است.
در اسفند 86 دانشگاه بهشتي مركز تحقيقات تاريخ پزشكي آن دانشگاه طي قراردادي كه به اعضاي مديريت آنجا رسيده قبول كرده كه نسخ چاپي كتاب مرصاد اطبا در فهرست كتب تحقيق و درسي در دانشگاه عرضه شود آقاي دلير هرهفته 2 بار امور چاپ و بازخواني كتاب را با من در ميان ميگذارد روزي اقاي احمد دلير به همراه برادرش محمود دلير هر دو از فرزندان مردي خيرانديش و فرهنگ دوست و بسيار وفادار به فرهنگ بيرم زادگاهش است. هر دو برادر به خانه من آمدند و با شادماني مرا آواز خواندند كه به همت پدر غلامعلي دلير در قلعه كريشكي تعدادي اشياء قيمتي كشف شده است كه همه را براي تاسيس موزه اي در بيرم گذاشتند و چون مرا مشتاق ديدند دعوت كردند تا به بيرم بيايم تا با كمك موسسه باستانشناسي دانشگاه تهران به بررسي آنها بپردازيم. چون دانستم بايد در جلسهاي در توسعه و عمران بيرم شركت كنم و چون خودم متخصصي در عمران نديدم از دوستم آقاي فرخ مستوفي مردي فرهيخته در كتب خليجفارس كه ديشب با اتومبيل از تهران آمدند و مشتاق خدمات فرهنگي و خيرخواهانه مردم سواحل خليج فارس هستند و از آقاي علي رئيسي فرزند مرحوم رئيسي مبارك نوستاني، پارسياني، گابندي كه اسماء را عوض كردند اسماء جغرافيايي را نبايد عوض كنيم در خراسان بزرگ ما بحث بر اين بود كه در هر منطقهاي يك مسئول باشد و به اين نتيجه رسيدند كه نبايد اسم خراسان را عوض كرد. افغانستان را از خراسان جدا كردند و اين همه گرفتاري به وجود آمد. مسئله گرفتاري خليج فارس و عرب به علت اشتباه جمال عبدالناصر در زمان جنگ يهوديان و اسرائيليها بود كه موفق شد آنها را از كانال سوئز بيرون كنند. در منطقي كه ايراد كرد اعلام كرد كه شام را در قاهره و فردا ظهر در اهواز خواهيم بود و در كنار خليج عربي بود همين غرض سبب اين همه گرفتاري شده نبايد اشتباه كنيم كلمه گاوبندي كه در ذهن مردم جا افتاده. مرحوم پروفسور مينوفسكي در دايرهالمعارف اسلام كه به زبان انگليسي و فرانسه ترجمه كرده و اخيراً سيدكاظم بروجردي رئيس دائرهالمعارف بزرگ اسلامي در تهران به زبان فارسي ترجمه كرده و چاپ كرده به كلمه گاو ميرسيم كه در شاهنامه به معني پهلوان و شجاع و مبارز است به معني گوپيلتن و چرا بيجهت گاوبندي گفتند آقاي رئيسي كه داراي مزارع بزرگ در بيرم هستند در سال 1370 در زبان مردم گاو تلفظ نميشود «گو» تلفظ ميشود.
منظور از "گا" گاوهاي قديم جشنهاس قديم مربوط به تقويم قديم است سرودهاي قديمي كه در زمانهاي قديم سروده ميشود.
از زبان مرحوم شيخ ياسر كخ من در 60 سال پيش به اين شهر آمدم يك مدرسه 2 كلاس ابتدايي در پاسگاه ژاندارمري تاسيس شد چون اين نواحي جز لازستان بود مرحوم دكتر سياسي وزير فرهنگ كه ميگفت قانوني در مجلس شوراي ملي تاسيس شد به نام قانون تعليمات اجرايي روساي فرهنگ مامور شديم به دهات سر بزنيم و مدرسه بسازيم.به اينجا آمديم به اتفاق فرمانداري لارستان پروندهسازي كار مامورين دولت بود مردم فرار ميكردند چون امنيت و كار نداشتند و به آن طرف آب ميرفتند اين سياست سياست استعماري انگليس بود تا براي دبي و عمارت جنوبي آباد شود چون هنگ كنگ 99 سال در اجارهي انگليس بود و مدت اجاره سر ميآمد و انگليس و هنگ كنگ را پس ميداد. بايد براي تجارت هنگ كنگ كه مورد منافع استفاده انگليس بود بايد جاي ديگري در نظر بگيرد توافق داشته باشد در بازارهاي غني بايد يك طرف خراب شود تا طرف ديگر آباد شود كه همين عمارات بود.
آبروي هر ايراني اين شده بود كه در دبي زندگي كند و سرمايهاش را آنجا ببرد. آقاي شاهرودي رييس قوهي قضاييه در يكي از نطقهايي كه ايراد كرد اعلام كرد 1سال300 ميليارد پولدر دبي سرمايهگذاري شده جاي تاسف است كه چرا در بعضي حكومتها هيچ خردهاي نيست مثل حكومت رضاشاه اما در دورهي قاجار و پهلوي دوم سياست انگليس سرزمينهاي جنوبي ما را خراب كرد.
بايد مواظب باشيم و اشتباه نكنيم در فرهنگ و اسماء جغرافيايي خود.
آقاي علي ريسي در انگلستان درس خواندهاند و داراي مزارع بزرگ در نوستان گاوبندي است. از ايشان خواهش كردم با من در اين سفر همراه شوند و در جلسهي امروز و نظريات ايشان به خصوص محصولاتي كه در اينجا در زمستان به وجود ميآيد مورد استفادهي بازار مصرف شهرهاي شمالي هستند. نظريات خود را در مورد اصول نتايج براي توسعه امور كشاورزي و دانشگاهي به خصوص آموزشگاهي و كمك به علمي شدن طرحهاي عمراني بيرم و آقايان بيرمي و آقاي مسولان بيرم قرار دهند. در اختيار مسولان لارستان بگذارند هردوي اين دوستان بر بنده منت گذاشتند و در جلسه حضور دارند و لازم به ذكر است آقاي مستوفي مشغول ترجمهي 2 جلد كتاب تاريخ هخامنشيان از انگليسي به فارسي هستند. اين دو جلد كتاب را كه نامش امپراطوري فراموش شده است در موزه و كتابخانهي لندن چاپ و منتشر شده آقاي ريسي در مورد اقوام و نژاد و گويش و طوايف سواحل خليجفارس به خصوص منطقهي شيركويه و گاوبندي كه همهي آنها در پشت كوههاي شماست مطالعات علمي دارند كه مورد استفادهي شما و طرحهاي عمراني شما قرار بگيرد.
بي مناسبت نيست كه به عرض برسانم خانم ميترا اقتداري مقيم كانادا شهر اوتاوا پايتخت كانادا و در 1 مورد گل و گياه سخت ذيعلاقه و صاحب تجربه است و خانم مهندس اقتداري مدير گروه علمي كشاورزي در مركز نشر دانشگاهي وابسته به وزارت علوم خواهش كرده مرا همراهي كرده و كمبودهاي مرا با اين تمهيدات در جهت توسعه بيرم جبران كنند.
كتاب مرصاداطبا تاليف مشرفالدين شاهحسين بيرمي لاري است كه اين نام فقط در اين كتاب خوانده شده و در اواخر دورهي صفوي در دورهي شاه سليمان نوشته شده است. در بخش كتب پزشكي كتابخانهي تحقيقاتي دانشگاه كاليفرنيا در لسآنجلس ucls كتاب خطي به نام مرصاداطبا تاليف شاه حسين بيرمي كه تاريخ كتابت آن به سال1122 ه.ق دست كم به روزگار شاه سليمان صفوي نوشته شده يا از روي نسخهي اصلي كتابت شده است نخستين بار استاد فقيه مرحوم محمدتقي دانش پژوه كتاب را در لسآنجلس ديده و كتابت كرده و كاتب آن كتاب عطاالله بن ملا محمد كاتب پسر استاد پسر ناخدا علي هرمزي است.
به سال 1365 خورشيدي مرا سفري به امريكا افتاد ايام به بطالت ميگذشت براي رهايي از آن به كتابخانه ها پناه ميبردم و كتاب ميخواندم در دانشگاه ucls با دوستان و ايرانشناسان صحبت از اين كتاب بود.
استاد "دانيل ويلسون" مدير دانشمند كتابخانه لطف كرده و از مخزن كتابخانه كتاب مرصاداطبا را در محفظهاي آهنين نگهداري مي شد برايم آورد و اجازه داد آن را نگاه كنيم و پس از مدتي آن را به مخزن برد و يه لطف او يك فتوكپي از آن كتاب به خرج من تهيه شد اما چون پول كافي براي كپي به همراه نداشتم و ناشي از بيحوصلگي خودم بود كتاب را گذاشتم و بيرون آمدم.
اين كتاب را در اصفهان دكتر كارو مينافسكيات خريده به دانشگاه لندن فروخته و دانشگاه لسآنجلس آن را از لندن خريداري كرده اين كتاب منحصر به فرد است و در 867 صفحه با خط نستعليق بسيار خوب و داراي اصول و اقسام طبقهبندي شده و به صورت روشمندانه مانند اصول كتابنويسي او در نوشته شده است و مولف مشرفالدين توضيح داده در تمام اين كتاب از 14 كتب طبي معروف استفاده شده براي هر مطلب ماخذ با خط صلح علامت الفبايي گذاشته و براي هر كتاب يك علامت اختصاري تعبيه شده است و در هر كتب از سر آدمي تا ناخن انگشتان تمامي امراض را به دقت بررسي ميكند علل بروز امراض و معالجات و جوشاندههاي آنها را بيان ميكند و طرز معالجات پزشكي را تعيين ميكند.
رييس انجمن ديابت پزشكان تمام امريكا آذربايجان دكتر نباوي است كه براي اولين بار شرح امراض سرطان در اين كتاب آمده است كه به همان صحت كتب طب امروز است.
در باب عديد كه مشتمل بر 29 باب است امراض و داروهاي مفيد براي زبان، گلو، امراض سينه و ذاتالريه ، سر ، مثانهفامراض آلات تناسلي در 29 باب مفصل بيان كرده در باب امراض كليه و قلب و داروها و محل رويش گياهان دارويي و به زبانهاي مختلف وجود دارد.
براي ديدن اين كتاب در كتابخانهي UCLSاز عينك مخصوص استفاده كرديم و بايد پزشك به صحت و سلامت من گواهي دهند و مبلغي از من دريافت كردند تا بتوانم از آن كتاب ديدن كنم. من در آنجا گفتم كتاب را به من بفروشيد كه مسول كتابخانه گفت اگر تمام امر يك را بفروشم اين كتاب را به شما نميدهم.
جا دارد آرزوكنم همشهريان لارستاني و بيرمي و ساير منابع علمي و دانشگاهي استقبالي شايسته از چاپ اين كتاب كنند تا جوانان ديگر تشويق به سنن فرهنگي ما گردند.
سپاسگزارم